logo WSiP logo m_2001 Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna
Matematyka 2001


powrót do strony głównej serwisupowrót do strony głównej WSiP Rozkład materiału archiwum

Propozycja rozkładu materiału w klasie 4 szkoły podstawowej,
II etap kształcenia ogólnego

Każdy nauczyciel korzystający z pakietu Matematyki 2001 może samodzielnie zaplanować nowy rozkład materiału. Dzięki spiralności programu i modułowej strukturze podręcznika jest to stosunkowo proste. Zawsze jednak warto najpierw ustalić, jakimi kryteriami będziemy się przy tym kierować i na co chcemy położyć w swojej pracy nacisk, czy np. na utrwalanie u uczniów podstawowych sprawności arytmetycznych, czy na rozwijanie ich zainteresowania matematyką, czy jeszcze na coś innego. Ułatwi to nam dokonanie właściwego wyboru. Pamiętajmy przy tym o zadaniach, jakie stawia przed szkołą i przed nami Podstawa programowa.

W rozkładzie nie dokonujemy podziału na poszczególne semestry roku szkolnego, ponieważ od pewnego czasu "semestr szkolny" jest określeniem dość umownym: w niektórych województwach semestr zimowy kończy się np. z końcem roku kalendarzowego, w innych bardziej tradycyjnie bo pod koniec stycznia. W niektórych szkołach przerwa międzysemestralna jest na przełomie stycznia i lutego, w innych - dopiero w połowie lutego. W tej sytuacji proponujemy samodzielne dostosowanie rozkładu materiału do czasu trwania obu semestrów nauczania.

Rozkład jest tak opracowany, aby "sprawiedliwie" traktował poszczególne Moduły, nie preferując żadnego konkretnego nastawienia. Poprzez zmiany przydziału czasu na poszczególne Moduły oraz różnicowanie wymagań stawianych dzieciom, można budować bardziej zróżnicowane wersje tego rozkładu. Poniżej opisujemy dwa takie przykłady.

I. Wersja rozkładu kładąca nacisk na stosowanie algorytmów

Klasa IV jest tym miejscem, w którym tradycyjnie opanowywanie i doskonalenie algorytmów działań pisemnych było najważniejszym fragmentem programu. Dobra znajomość tych algorytmów dla liczb naturalnych procentuje przy okazji dodawania i odejmowania wyrażeń dwumianowanych, dodawania i odejmowania liczb dziesiętnych, mnożenia i dzielenia liczb dziesiętnych przez liczby naturalne oraz mnożenia i dzielenia liczb dziesiętnych - zatem zarówno jeszcze w klasie IV, jak i przez kilka następnych lat nauki. Materiały są tak napisane, aby uczniowie nabierali wprawy w stosowaniu algorytmów, ale równocześnie, aby mieli okazję zrozumieć dlaczego funkcjonują one w taki właśnie sposób i skąd się bierze ich niezawodność i skuteczność. W tym celu m. in. prezentujemy różne algorytmy i różne wersje, o rosnącym stopniu komplikacji i rosnącym tempie otrzymywania wyniku, tego samego algorytmu. Algorytmom działań poświęcone są Moduły 7, 8, 11, 12, 13, 14, 30 i 31, ale umiejętność korzystania z nich jest oczywiście rozwijana również przy okazji innych Modułów.

Jeśli jednak ktoś uzna, że chciałby położyć jeszcze silniejszy nacisk na te sprawności, może zwiększyć liczbę godzin przeznaczonych na realizację wymienionych Modułów. W zbiorze Zadania dla klasy IV można znaleźć wiele materiału o charakterze ćwiczeniowym o rosnącym stopniu trudności, który może być wykorzystany właśnie na tego typu doskonalących czy zbierających lekcjach. Czas potrzebny na realizację tych dodatkowych zamierzeń można uzyskać korzystając z istniejącej rezerwy czasowej lub np. zmniejszając przydział czasu na powtórzenia związane z Treningami przed klasówką czy też poprawy prac klasowych, omawiając indywidualnie z uczniami (każda z tych modyfikacji z osobna daje w ciągu roku szkolnego oszczędność 8 lekcji), albo też kładąc mniejszy nacisk na Moduły, których tematyką jest zachęcanie uczniów do bardziej aktywnej i twórczej postawy, tzn. np. na Moduły 21, 26, 27.

II. Wersja rozkładu z większym naciskiem na poszukiwania i twórczość

W materiałach można znaleźć bardzo wiele takich zadań i sugestii takich sytuacji dydaktycznych, które pobudzają naturalne zainteresowanie uczniów i zachęcają ich do twórczości na miarę ich indywidualnych możliwości. Znajdują się one w każdym z 45 Modułów podręcznika oraz we wszystkich częściach zbioru zadań. Szczególnie dużo okazji do tego typu działań mają uczniowie w Modułach 1, 5, 9, 10, 15, 19, 21, 22, 26, 27, 32 i 45. Materiały dają okazję do twórczości, czy zostanie ona przez uczniów wykorzystana zależy m. in. od atmosfery, jaka powstanie na lekcjach. Wydaje nam się, że bardzo wiele dobrego na tym polu można zrobić nie przez dorzucanie dodatkowych godzin na realizację wyliczonych przed chwilą Modułów, ale zwracając przez cały rok uwagę na te bardziej otwarte zadania, w tym problemy zamieszczone w Modułach. Dobrze byłoby przy tej okazji:
  • zwracać uwagę uczniów na problemy, wspólnie je omawiać i dbać o to, aby dobrze zrozumieli ich treść;
  • niektóre z problemów rozwiązywać wspólnie na lekcjach;
  • stosować wraz z dziećmi metodę prób i błędów i pokazywać, jak, poprzez wyciąganie wniosków z pomyłek, może ona prowadzić do celu;
  • zachęcać uczniów do wypowiadania się i pozwolić wypowiadać się im ich własnym językiem;
  • kłaść większy nacisk na wymianę myśli między dziećmi;
  • akceptować te wypowiedzi nawet wówczas, gdy występują w nich błędy, braki i usterki;
  • pozwalać uczniom na zauważenie (samodzielne!) poczynionych błędów, zadając im odpowiednio dobrane pytania, a nie komunikując im to;
  • traktować błędy uczniów jako coś normalnego, zachęcać je do wyciągania z nich nauki i samemu widzieć w nich informację o sposobie rozumowania dziecka i pojmowania przez niego różnych faktów; bez błędów, nieudanych eksperymentów, rozbitych modeli itp. nie byłoby postępu nauki na żadnym polu, nawet na polu matematyki;
  • regularnie premiować dzieci za fakt rozwiązywania problemu, a nie tylko za otrzymywane końcowe wyniki; może temu m. in. służyć karta ucznia, w której osobna kolumna pozwala na zaznaczanie aktywności dziecka na polu rozwiązywania problemu -aktywności a nie osiągnięcia pełnego rozwiązania;
  • pozwolić dzieciom na prezentowanie na lekcji niektórych spostrzeżeń i wyników będących efektem ich pracy z problemami;
  • stopniowo przyzwyczajać dzieci do opisywania pełnego toku swojej pracy nad problemem, łącznie z pomyłkami i błędnymi przypuszczeniami, które w trakcie tej pracy miały miejsce.

Omówienie zmian w poszczególnych modułach

Zmniejszenie liczby godzin przeznaczonych w ramowym planie nauczania w klasie 4 na matematykę do czterech zmusza do dokonania w proponowanym w Poradniku dla nauczyciela rozkładzie materiału odpowiednich modyfikacji. Powyżej prezentujemy jedno z możliwych rozwiązań. Oto krótkie omówienie wprowadzonych zmian.  

Moduł 1:
Na realizację Modułu przeznaczamy dwie lekcje. Pierwsza z nich może wiązać się w badaniem własności szyfru wykorzystanego w starterze (zadania 1-6), na drugiej możemy rozwiązać wybrane zadania z drugiej części Modułu.  

Moduł 2:
Rezygnujemy z ostatniej lekcji, zmniejszając nieco liczbę zadań dotyczących własności tworzonych liczb. Dyskusję nad zadaniem 17 możemy przenieść na koniec trzeciej lekcji.  

Moduł 6:
Moduł realizujemy na trzech lekcjach, końcowe zadania z zeszytu ćwiczeń wykorzystując jako pracę domową.  

Moduł 8:
Zmniejszamy nieco czas poświęcony na starter tak, aby przypomnienie odejmowania zrealizować na dwóch lekcjach. Trzecią lekcję przeznaczamy na zadania tekstowe.  

Moduł 15:
Moduł realizujemy na dwóch lekcjach. Zadania 4 i 7 możemy wykorzystać jako pracę domową. Warto na jej wykonanie dać dzieciom kilka dni.  

Moduł 16:
Końcowe zadania Modułu są dobrą okazją do samodzielnej twórczej pracy uczniów. Możemy np. ogłosić konkurs na najdłuższe "symetryczne" słowo (por. zadanie 8).  

Moduł 17:
Rezygnujemy z ostatniej lekcji - umiejętność rysowania odcinków prostopadłych i równoległych pogłębi uczniowie w klasie 5.  

Moduł 19:
Końcowe zadania Modułu są trudne. Możemy wykorzystać je na "dobrowolną" pracę domową uczniów.  

Moduł 20:
Proponowane zagadnienia realizujemy na dwóch godzinach lekcyjnych. Temat będzie kontynuowany w kolejnych klasach.  

Moduł 21:
Pomijamy ten Moduł. Warto jednak do niego wrócić w innym momencie roku szkolnego (np. w czerwcu), o ile tylko czas na to pozwoli.  

Moduł 26:
Na Moduł przeznaczamy dwie lekcje, rezygnując z części zadań dotyczących własności liczb parzystych i nieparzystych.  

Moduł 27:
Pomijamy ten Moduł. Warto zachęcić uczniów do jego samodzielnego przeczytania.  

Moduł 28:
Rezygnujemy z drugiej lekcji, zwracając uwagę przede wszystkim na rozwijanie umiejętności liczenia w pamięci.  

Moduł 30:
Materiał realizujemy na dwóch lekcjach, skupiając się przede wszystkim na przygotowaniu Modułu 31.  

Moduł 31:
Pomijamy zupełnie zagadnienie mnożenia i dzielenia liczb naturalnych przez 10, 100 itd. jest ono tematem osobnego Modułu w klasie 5.  

Moduł 32:
Pytanie z zadania 3 i sytuację opisaną w zadaniu 4 możemy wykorzystać jako starter. Pozwoli to na realizację celów Modułu w ciągu dwóch lekcji.  

Moduł 34:
Rezygnujemy z ostatniej lekcji, końcowe zadania Modułu wykorzystując jako pracę domową dla chętnych.  

Moduł 36:
Moduł ten od początku miał charakter Modułu dodatkowego. Pomijamy go. Można do niego wrócić w dowolnym sprzyjającym momencie.  

Moduł 40:
Na pierwszy kontakt uczniów z pojęciem ułamka liczby możemy przeznaczyć jedną godzinę, rezygnując z trudniejszych zadań. Do tematu tego wrócimy w klasie 5.  

Moduł 43:
Na realizację zagadnień stanowiących treść tego Modułu przeznaczamy trzy lekcje. Także i do tego tematu będziemy wracać w kolejnych klasach szkoły podstawowej.  

Moduł 45:
Moduł realizujemy na dwóch lekcjach, skupiając się na wspólnym odkrywaniu własności kostki do gry.

Jeśli zaistnieje taka potrzeba, dalsze "oszczędności" możemy uzyskać skracając czas przeznaczony na Moduły 26 i 45 (do jednej lekcji) oraz na Moduł 22 (do dwóch lekcji).


Rozkład materiału ] [ m_2001 ] [ Strona Główna ]

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna